Dấu hiệu u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì cha mẹ cần chú ý

Đau bụng, chu kỳ kinh chưa ổn định hay cảm giác đầy bụng là những vấn đề khá thường gặp ở tuổi dậy thì nên dễ bị xem là thay đổi sinh lý thông thường. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, những biểu hiện kéo dài lại liên quan đến bất thường ở buồng trứng. Nhận biết dấu hiệu u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì giúp cha mẹ biết khi nào nên tiếp tục quan sát và lúc nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra kỹ hơn.

U nang buồng trứng ở tuổi dậy thì có thường gặp không?

Sau khi trẻ bước vào tuổi dậy thì và bắt đầu có hoạt động phóng noãn, nang chức năng ở buồng trứng cũng xuất hiện tương tự phụ nữ trưởng thành. Nhiều nang thuộc nhóm sinh lý, kích thước nhỏ, không gây biểu hiện và tự biến mất sau một vài chu kỳ.

Không phải mọi khối nang ở trẻ em hoặc thanh thiếu niên đều giống nhau. Bên cạnh nang chức năng còn có những dạng thực thể như nang bì và các khối u buồng trứng khác. Tuổi của trẻ, đã có kinh hay chưa, kích thước và đặc điểm siêu âm đều ảnh hưởng đến cách đánh giá.

Vì vậy, khi nói đến u nang buồng trứng ở trẻ em, mục tiêu không phải mặc định đây là vấn đề nguy hiểm mà là phân biệt khối nang sinh lý với tổn thương cần theo dõi hoặc xử trí. Những trường hợp gây đau, kích thước lớn, tồn tại kéo dài hoặc có cấu trúc phức tạp thường cần đánh giá chuyên khoa kỹ hơn.

Dấu hiệu u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì

Nhiều nang chức năng không gây triệu chứng. Khi khối lớn hơn hoặc xuất hiện biến chứng, trẻ bắt đầu cảm nhận những thay đổi ở vùng bụng dưới. Cha mẹ nên chú ý đến thời điểm, mức độ và diễn biến thay vì chỉ hỏi trẻ có bị đau hay không.

▶️▶️▶️ Khám phá thêm tại đây: bệnh u nang buồng trứng là gì

Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu

Đau thường xuất hiện ở bụng dưới, đôi khi lệch về một bên và có tính chất âm ỉ hoặc từng cơn. Trẻ dễ mô tả không chính xác vị trí nên triệu chứng đôi lúc bị nhầm với đau bụng tiêu hóa hoặc đau bụng kinh. Nếu đau lặp lại nhiều lần, kéo dài qua các chu kỳ hoặc mức độ ngày càng tăng, việc kiểm tra phụ khoa giúp xác định liệu buồng trứng có khối nang hay nguyên nhân nằm ở hệ tiêu hóa, tiết niệu hay cơ quan khác.

Cảm giác nặng bụng, đầy hoặc chướng bụng

Khối nang kích thước lớn làm trẻ thấy bụng dưới nặng, đầy hoặc căng hơn bình thường. Một số trẻ cảm thấy khó chịu khi vận động, cúi người hoặc mặc quần chật. Những biểu hiện này khá mơ hồ nên thường chỉ được để ý khi kéo dài. U nang lớn ở người trưởng thành cũng gây cảm giác đầy, áp lực hoặc nặng ở bụng, và nguyên tắc đánh giá triệu chứng tương tự được áp dụng khi khám trẻ.

Kinh nguyệt thay đổi bất thường

Trong vài năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên, chu kỳ vốn chưa ổn định nên kinh nguyệt thay đổi không phải lúc nào cũng do u nang. Tuy vậy, khi kinh bất thường đi kèm đau vùng chậu, chướng bụng hoặc khối đã được phát hiện trên siêu âm, bác sĩ sẽ xem xét mối liên hệ với hoạt động buồng trứng. Điều quan trọng là cha mẹ theo dõi chu kỳ của trẻ theo tháng để cung cấp thông tin cụ thể, thay vì chỉ nhớ rằng chu kỳ kinh không đều.

Đau bụng dưới kéo dài là biểu hiện cần được theo dõi ở trẻ tuổi dậy thì

Đau dữ dội kèm buồn nôn, nôn

Đau bụng dưới xuất hiện đột ngột, dữ dội, đặc biệt lệch một bên và kèm buồn nôn hoặc nôn là biểu hiện cần nghĩ đến xoắn buồng trứng. Khối nang làm tăng nguy cơ buồng trứng xoắn quanh cuống, cản trở dòng máu và gây tổn thương mô nếu kéo dài. Đây là tình huống cần được đánh giá khẩn trương thay vì theo dõi tại nhà hoặc chỉ dùng thuốc giảm đau.

Vì sao trẻ ở tuổi dậy thì hình thành u nang buồng trứng?

Khi buồng trứng bắt đầu hoạt động sau dậy thì, nang noãn phát triển theo mỗi chu kỳ. Nếu trứng không rời khỏi nang hoặc cấu trúc sau phóng noãn không thoái triển như bình thường, nang chức năng hình thành. Đây là cơ chế thường gặp và phần lớn không liên quan đến một bệnh nghiêm trọng.

Ngoài nang chức năng, trẻ vẫn gặp những loại tổn thương khác như nang bì hoặc khối u thực thể. Vì vậy, chỉ dựa vào tuổi chưa đủ để xác định bản chất khối. Một nang đơn thuần chứa dịch có cách tiếp cận khác hoàn toàn với khối có phần đặc hoặc cấu trúc phức tạp.

Những trẻ chưa có kinh nhưng phát hiện khối vùng phần phụ, hoặc trẻ có khối phát triển nhanh, cần được đánh giá thận trọng hơn. Mục tiêu ở nhóm tuổi này không chỉ là xác định bệnh mà còn ưu tiên bảo tồn buồng trứng và chức năng sinh sản về lâu dài nếu cần can thiệp.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám sớm?

Không phải mọi cơn đau bụng trong tuổi dậy thì đều cần siêu âm buồng trứng. Tuy nhiên, những biểu hiện kéo dài, lặp lại hoặc xuất hiện đột ngột với cường độ mạnh không nên được xem nhẹ. Cha mẹ cần chú ý và đưa trẻ đi kiểm tra khi:

• Đau bụng dưới lặp lại nhiều lần hoặc kéo dài dù đã nghỉ ngơi.

• Đau lệch một bên vùng bụng dưới và mức độ ngày càng tăng.

• Bụng căng, đầy hoặc xuất hiện cảm giác nặng bất thường.

• Trẻ ăn kém, buồn nôn hoặc nôn đi kèm đau vùng chậu.

• Chu kỳ kinh thay đổi nhiều kèm theo các biểu hiện vùng bụng dưới.

• Đã biết có nang và những lần kiểm tra sau cho thấy khối vẫn tồn tại hoặc tăng kích thước.

• Đau đột ngột rất mạnh kèm nôn, chóng mặt hoặc mệt lả.

Đặc biệt, đau dữ dội xuất hiện nhanh cùng buồn nôn, nôn cần được đánh giá sớm vì xoắn buồng trứng làm giảm hoặc ngừng dòng máu đến buồng trứng.

Đau đột ngột kèm buồn nôn, nôn là dấu hiệu không nên trì hoãn thăm khám

U nang buồng trứng ở trẻ được kiểm tra và xử trí ra sao?

Bác sĩ trước hết khai thác thời điểm dậy thì, kỳ kinh đầu tiên, đặc điểm chu kỳ, vị trí đau và thời gian xuất hiện triệu chứng. Khám bụng giúp nhận biết điểm đau, dấu hiệu kích thích phúc mạc hoặc khối lớn. Cách khám được điều chỉnh theo độ tuổi để hạn chế gây khó chịu và bảo đảm phù hợp với trẻ.

Siêu âm vùng chậu là phương tiện quan trọng để quan sát buồng trứng. Qua hình ảnh, bác sĩ xem kích thước, dạng đơn giản hay phức tạp, thành phần dịch hoặc đặc và dấu hiệu tưới máu khi cần. Những nang đơn giản, nhỏ và không gây triệu chứng thường được hẹn kiểm tra lại sau một khoảng thời gian để xem có tự thoái triển hay không.

Trường hợp khối lớn, gây triệu chứng, tồn tại kéo dài hoặc nghi ngờ xoắn cần hướng xử trí khác. Nếu phải phẫu thuật, mục tiêu ở trẻ và thanh thiếu niên là bảo tồn mô buồng trứng tối đa khi an toàn về mặt chuyên môn. Phẫu thuật không phải lựa chọn mặc định cho mọi nang; quyết định phụ thuộc hình ảnh, kích thước, biến chứng và nguy cơ của từng trường hợp.

Kết luận

Dấu hiệu u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì thường không đặc hiệu và dễ lẫn với đau bụng kinh hoặc những thay đổi sinh lý của giai đoạn mới có kinh. Cha mẹ nên quan sát diễn biến của đau bụng dưới, cảm giác đầy nặng, chu kỳ kinh và các biểu hiện đi kèm. Đau đột ngột dữ dội kèm buồn nôn hoặc nôn là tình huống cần được kiểm tra sớm để loại trừ xoắn buồng trứng.

Khi trẻ xuất hiện triệu chứng kéo dài hoặc phát hiện khối nang trên siêu âm, gia đình có thể cân nhắc đưa trẻ đến PhenikaaMec để được bác sĩ Sản Phụ khoa đánh giá. Hệ thống chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ khảo sát đặc điểm khối nang, trong khi định hướng điều trị chú trọng lựa chọn phương pháp phù hợp với lứa tuổi và bảo tồn chức năng buồng trứng tối đa khi cần can thiệp.